اعتیاد به مواد غذایی

اعتیاد به مواد غذایی

اعتیاد به مواد غذایی : شاید برای شما شنیدن این نوع از اعتیاد تعجب‌آور باشد و با خود بگویید مگر می‌توان به مصرف مواد غذایی نیز معتاد شد؟ بله برخی از خوراکی‌ها مانند مواد مخدر عمل کرده، شما را به مصرف خود وابسته می‌کنند. اعتیاد به مواد غذایی یک مشکل بسیار جدی است و می‌توان گفت که یکی از مهم‌ترین دلایلی است که برخی از افراد نمی‌توانند نسبت به مواد غذایی اطراف خود کنترل داشته باشند، به همین دلیل پیروی از یک رژیم غذایی سالم و از دست دادن وزن اضافه و رسیدن به وزن مطلوب برای خیلی از افراد کار سختی است.

در اعتیاد به مواد غذایی، افراد به مصرف هله‌هوله‌های فاقد ارزش غذایی معتاد می‌شوند، این اعتیاد درست همانند اعتیاد افراد به مصرف مواد مخدراست. در واقع در اعتیاد به مواد غذایی همان بخش‌هایی از مغز و انتقال‌دهنده‌های عصبی درگیر می‌شوند که در افراد معتاد به مواد مخدر درگیر هستند. بحث اعتیاد به مواد غذایی نسبتاً جدید و بحث‌برانگیز  است.
این مشکل بسیار شبیه سایر مشکلات مرتبط با خوردن مانند: پرخوری، پرخوری عصبی، پرخوری هوسی است. اعتیاد به مواد غذایی می‌تواند زمینه‌ساز بروز برخی از بیماری‌ها مانند: چاقی، دیابت نوع ۲، بیماری‌های قلبی، سرطان و افسردگی شود.

اعتیاد به مواد غذایی

اعتیاد به مواد غذایی چگونه ایجاد می‌شود؟

هله‌هوله‌ها و غذاهای آماده فراوری شده بر روی مراکز پاداش در مغز اثرات قدرتمندی دارند و سبب تحریک انتقال‌دهنده‌های عصبی مغز مانند دوپامین و یا افزایش میل به خوردن می‌شوند. از مهم‌ترین موادی که سبب ایجاد چنین مشکلاتی در مغز می‌شوند می‌توان به تنقلاتی که حاوی شکر، آرد گندم تصفیه شده، غذاهای سرشار از چربی و یا  غذاهایی که مجموعه‌ای از این مواد هستند، اشاره کرد.

علائم اعتیاد به مواد غذایی

   اعتیاد به مواد غذایی به علت عدم اراده در افراد به وجود نمی‌آید،  بلکه این اعتیاد به‌وسیله سیگنال‌های شدید دوپامینی ایجاد می‌شود که حسی شبیه “ربودن” را در مغز ایجاد می‌کند.

برای تشخیص اعتیاد به مواد غذایی، هیچ روش بیوشیمیایی مانند آزمایش خون وجود ندارد و تنها از روی علائم رفتاری تشخیص داده می‌شود.

از رایج‌ترین علایم می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

·  با وجود احساس سیری و خوردن غذاهای مغذی به اندازه نیاز، به طور مدام  هوس خوردن غذاهای خاصی را می‌کنید.  

· هنگامی که شروع به غذا خوردن می‌کنید با ولع می‌خورید و اغلب خودتان احساس می‌کنید خیلی بیشتر از آنچه که برایتان در نظر گرفته شده است خورده‌اید.

·  بعد از خوردن غذاهای خاص اغلب احساس گناه می‌کنید، با وجود این دوباره سریعا ًشروع به غذا خوردن می‌کنید.

·  بارها و بارها سعی به ترک ‌کردن مصرف برخی از غذاهای خاص داشته‌اید اما موفق نبوده‌اید.

· شما اغلب مصرف مواد غذایی ناسالم را از دیگران مخفی می‌کنید.

·  نگرانید که نتوانید انواع مختلف غذا را تست کنید یا نگرانید که دیگر امکان خوردن چنین غذاهایی را ندارید.

· احساس ناتوانی در کنترل مصرف مواد غذایی ناسالم دارید با وجود این که می‌دانید مصرف  این غذاها باعث آسیب فیزیکی ( شامل افزایش وزن ) می‌شود.

· اگر غذاهای خاصی را در دسترس نداشته باشید،  برای به دست آوردن آن بیرون می‌روید و آن را تهیه می‌کنید.

 اگر چهار تا پنج مورد از علائم گفته شده  را دارید احتمالاً یک مشکل جدی با مواد غذایی دارید و اگر  از علائم گفته شده شش مورد یا بیشتر را دارید به احتمال زیاد شما به مصرف مواد غذایی معتاد هستید.

اعتیاد به مواد غذایی

چه باید کرد؟

از دیدگاه رفتارشناسی، ترک اعتیاد،  یعنی خداحافظی با رفتارهای نامناسب. پس برای فایق آمدن بر اعتیاد به مواد غذایی باید از خوردن مواد غذایی محرک به طور کامل چشم پوشی کرد. اگرچه به نظر راه حل درمان این نوع اعتیاد ساده است ولی آسان نیست.
در نگاه اول عدم مصرف کامل هله‌هوله‌ها ممکن است به‌نظر غیرممکن برسد زیرا
این غذاها در همه جا هستند
اما هنگامی که فرد تصمیم می‌گیرد که دیگر هرگز چنین مواد غذایی را نخورد، اجتناب از مصرف آن‌ها آسان‌تر می‌شود. بسیاری از افرادی که  با جمله  «من می توانم» شروع کرده‌اند، بسیار موفق بوده‌اند.

برای گرفتن یک تصمیم جدی بهتر است یک چک‌لیست از جوانب مثبت و منفی آن تهیه کنید.
مثلاً از مزایای این کار می‌توان به: « من وزن از دست خواهم داد»، «تناسب اندام پیدا خواهم کرد»،  «من زندگی  سالم‌تری خواهم داشت»، «من انرژی بیشتر و احساس بهتری در هر روز پیدا خواهم کرد»، «در هزینه‌های زندگی خودم صرفه‌جویی چشمگیری ایجاد می‌شود و با این صرفه‌جویی می‌توانم به خیلی از آرزوهایم برسم»
و از جوانب منفی می‌توان به: «من قادر نیستم با دوستان و خانواده‌ام بستنی بخورم»، «در هیچ تولدی  نمی‌توانم کیک بخورم»، و… اشاره کرد.

بعد از تهیه چنین لیستی  از خود بپرسید آیا ارزشش را دارد؟
اگر پاسخ  شما بله است،  پس آماده شوید.

چند راهکار ساده برای این که شما بتوانید بر این مشکل غلبه نمایید:  

·  لیستی از غذاهایی که شما پیوسته هوس می‌کنید که آن‌ها را مصرف نمایید، تهیه کنید. این مواد غذایی مانند ماشه  تفنگ عمل می‌کنند و شما باید مصرف آن‌ها را قطع کنید.

· لیستی از رستوران هایی که غذاهای سالم دارند تهیه نمایید و هر وقت هوس به مصرف غذاهای رستورانی کردید به این رستوران‌ها بروید.

·  در مورد خوردن غذاهای سالم فکر کنید و ترجیحاً غذاهای سالمی را که دوست دارید، به طور منظم مصرف کنید و آن‌ها را جایگزین عادات بد غذایی خود نمایید. مثلاً هنگامی که تمایل به مصرف  شیرینی پیدا کردید می‌توانید  از میوه‌‌های شیرین استفاده کنید.

·  مصرف منظم وعده‌ها و میان‌وعده‌های غذایی کمک بسیار بزرگی به شما می‌کند. مصرف  میان ‌وعده ‌های  سالم کمک می‌کنند که  فرد دچار افت ناگهانی قند خون نشود؛ زیرا نوسان‌‌های قندخون یکی از مهم‌ترین عواملی است که موجب تغییر خُلق و خوی  بیمار، احساس افت انرژی و خستگی، تحریک‌‌پذیری و عصبانیت در طول روز می‌شود.

· لیستی از “جوانب مثبت و منفی” که تهیه کرده‌اید را در آشپزخانه یا در جایی که جلوی دید شما است قرار دهید. گاهی اوقات نیاز است که شما در مورد آنچه که انجام می‌دهید یک یادآوری داشته باشید.

·  استرس و دیگر افکار و احساسات منفی جزء محرک‌های اعتیاد به غذا هستند. استفاده از جملات مرتبط با شادی و کتاب‌ها یا مجلاتی که پیرامون سلامت و تغذیه هستند می‌تواند بسیار مفید باشد.

· از انجام ورزش غافل نشوید، زیرا ورزش نه تنها استرس را از بدن دور می‌کند بلکه در کاهش وزن، کاهش میل به غذا، کاهش رفتارهای اعتیادآور، افزایش کنترل خرید و… نقش اساسی دارد.

·  یادتان باشد که ترک اعتیاد به مواد غذایی با رژیم گرفتن متفاوت است و در مدتی که در حال ترک مواد غذایی ناسالم هستید، گرفتن رژیم غذایی توصیه نمی‌شود زیرا غلبه بر اعتیاد به مواد غذایی به اندازه کافی سخت است و اضافه کردن گرسنگی و محدودیت‌های اضافی‌تر، فقط همه چیز را سخت‌تر می‌کند  و سبب شکست غلبه بر اعتیاد می‌شود.

· شما می‌توانید برای درست پیمودن این مسیر و موفق شدن در تصمیمی که اتخاذ کرده‌اید از راهنمایی‌های یک متخصص تغذیه و یک متخصص روان‌شناس بهره ببرید.

یادتان باشد که اعتیاد به مواد غذایی می‌تواند در آینده نه چندان دور  باعث صدمه به سلامتی و خرابی زندگی شما شود.

منبع : زیر نویس سالنامه سلامت سال ۹۸

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *